Hoe vraag je een alcoholvergunning aan?

Wanneer vraag je een alcoholvergunning aan?

Verkoopt of schenkt u alcoholhoudende drank, dan hebt u een alcoholvergunning nodig (voorheen: drank- en horecavergunning). Dat geldt voor een café, restaurant of slijterij, maar ook voor een paracommerciële instelling die niet-bedrijfsmatig alcohol schenkt: sportkantine, buurthuis, verenigingsgebouw of sociëteit.

De vergunning is ook verplicht voor speciale horecavormen in een zorginstelling, museum, bedrijfskantine of bedrijfsrestaurant, rouwcentrum, begraafplaats of crematorium. De vergunning is persoonsgebonden; u kunt hem niet overnemen van de vorige eigenaar, ook niet als u de zaak met inboedel overneemt.

In de meeste gemeenten hebt u naast de alcoholvergunning ook een exploitatievergunning horecabedrijf nodig op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), of u nu alcohol schenkt of niet. Afhankelijk van uw bedrijf komen daar een terrasvergunning, speelautomatenvergunning, omgevingsvergunning voor (ver)bouwen en een gebruiksmelding bij. Die melding geldt bij meer dan 50 personen tegelijk in een gebouw en bij een logiesgebouw vanaf 10 personen, met lokale afwijkingsruimte.

Ook bij een nieuwe start of overname is een aanvraag of aanpassing nodig. Aanpassen of opnieuw aanvragen kan verder nodig zijn bij een wijziging van ondernemingsvorm (bijvoorbeeld van eenmanszaak naar bv), een nieuwe bestuurder of vennoot, een bouwtechnische wijziging van de inrichting, of een andere bedrijfsoppervlakte of exploitatievorm.

Vertrekt een vennoot uit een vof, laat de vergunning dan aanpassen. Zo voorkomt u dat u wordt aangesproken voor het handelen van die vennoot. Geef wijzigingen direct door aan de gemeente.

Check eerst of je aan de voorwaarden voldoet

De eisen gelden voor alle eigenaren en mede-eigenaren én voor elke leidinggevende op de vergunning. Loop ze vóór uw aanvraag na: minimaal 21 jaar; diploma of certificaat Sociale Hygiëne; ingeschreven bij de Landelijke commissie sociale hygiëne (Lcsh) in het Register Sociale Hygiëne; ingeschreven bij de Kamer van Koophandel (KvK, in sommige gemeenten met uw bezoekadres als vestigingsadres); geen slecht levensgedrag; niet onder curatele.

De gemeente toetst het levensgedrag, bijvoorbeeld bij de politie, op basis van het Alcoholbesluit.

Stond u vóór 1 juli 2023 in dat register, dan moet u uw registratie vóór 1 juli 2028 herbevestigen voor het nieuwe register. Sinds 1 juli 2023 beheert de Lcsh het register; het is overgenomen van Stichting Vakbekwaamheid Horeca (SVH). Zonder geldige inschrijving kan een leidinggevende niet op de vergunning.

Ook de inrichting moet kloppen. De ruimte moet voldoen aan eisen voor hoogte, oppervlakte en ventilatie, en er moeten toiletten zijn.

De gemeente toetst aan het Bouwbesluit, het Besluit kennis en inzicht sociale hygiëne en het Alcoholbesluit, en lokaal aan het omgevingsplan: dat plan moet uw bedrijfsvoering toestaan. In sommige gemeenten, zoals Rotterdam, mag u op bepaalde locaties – cafetaria's, sportkantines, campings – alleen zwak-alcoholische dranken (bier en wijn) schenken; dat staat dan in de APV.

Voor personeel gelden aparte leeftijdsgrenzen: vanaf 16 jaar mag iemand schenken; een barmedewerker onder de 18 mag alcohol verkopen maar niet drinken; vmbo-scholieren van 14 en 15 jaar mogen tijdens een horecastage voor hun opleiding alcohol schenken.

Belangrijkste feiten over de alcoholvergunning

Deze stukken en gegevens leg je klaar

Met een complete aanvraag voorkomt u vertraging en extra kosten. Wat in gemeentelijke stukkenlijsten in elk geval terugkomt: een plattegrond van het pand met ligging, indeling, bestemming van de te onderscheiden ruimten en grenzen van het terrein (in Leiden en Nijmegen op schaal 1:100); een huur-, pacht- of koopovereenkomst van het pand, of ten minste een intentieverklaring van de verhuurder.

Lever ook een kopie van een geldig identiteitsbewijs van alle exploitanten of leidinggevenden en een kopie van de arbeidsovereenkomst van alle leidinggevenden in loondienst.

Per leidinggevende vult u een Verklaring leidinggevende in: model A voor een commercieel horecabedrijf en een slijtersbedrijf, model B voor een paracommerciële instelling. Iedere leidinggevende moet de eigen verklaring invullen en ondertekenen; dat mag niet door iemand anders gebeuren. Vraagt u de vergunning voor iemand anders aan, dan hebt u een ondertekende machtiging nodig. In een slijterij worden onmiddellijk leidinggevenden niet meer bijgeschreven op het aanhangsel bij de alcoholwetvergunning.

Verenigingen en stichtingen leveren meer aan: statuten en een bestuursreglement. Paracommerciële organisaties in Nijmegen sturen daarnaast een lijst met barvrijwilligers mee en bewijs dat die vrijwilligers in de kantine een IVA-cursus (instructie verantwoord alcoholgebruik) hebben gevolgd.

De gemeente vraagt de KvK-registratie en de Lcsh-registratie vaak zelf op; in Rotterdam hoeft u die niet mee te sturen. In Eindhoven en Nijmegen kan de gemeente daarnaast gegevens opvragen op grond van de Wet Bibob. In Eindhoven geldt dat niet voor de aanvraag van een slijtersbedrijf; in Nijmegen is de Bibob-toets niet standaard voor paracommerciële organisaties. Bij zo'n onderzoek moet u kunnen aantonen hoe u uw horecabedrijf betaalt.

Stap-voor-stap: documenten voor de aanvraag

Zo dien je de aanvraag in bij je gemeente

U vraagt de vergunning aan bij de gemeente waar het bedrijf staat; de werkwijze verschilt per gemeente. Vraag eerst het formulier en de bijlagenlijst van uw eigen gemeente op en check of een adviesgesprek nodig of mogelijk is.

In Nijmegen maakt u vóór de online aanvraag een afspraak met het OndernemersPunt, zodat de aanvraag compleet is en u geen onverwachte extra kosten krijgt. Na een complete aanvraag volgt daar een gesprek met het Horeca Actie Team.

Meestal dient u digitaal in. Rotterdam vraagt eHerkenning niveau 2 plus een machtiging Ondernemersloket EH 2; Leiden vraagt eHerkenning, ook voor verenigingen en stichtingen die het aparte formulier gebruiken. In Eindhoven vult u het digitale formulier in, print en scant u het en mailt u het naar [email protected]; de Verklaring leidinggevende model A kan daar met of zonder DigiD.

Den Haag werkt met een online formulier en stuurt de bijlagen per e-mail naar [email protected], met het adres van de horeca-inrichting als onderwerp. Landelijk wordt de Berichtenbox genoemd als digitaal kanaal voor de tapontheffing en de alcoholvergunning.

Pas wanneer de aanvraag compleet is, stuurt de gemeente een ontvangstbewijs. Ontbreken er stukken, dan mag u die in Nijmegen binnen een aangegeven periode nasturen; levert u te laat aan, dan stopt de gemeente de behandeling en bent u 25% van de kosten voor de vergunning verschuldigd. Verzamel dus alle bijlagen – plattegrond, overeenkomst of intentieverklaring, identiteitsbewijzen, arbeidsovereenkomsten, verklaringen en (voor verenigingen) statuten en bestuursreglement – voordat u indient.

Aanvraagprocedure voor een alcoholvergunning

Kosten en doorlooptijd van de aanvraag

De leges lopen sterk uiteen per gemeente. Den Haag vraagt € 419,35 voor een alcoholwetvergunning en vermeldt uitdrukkelijk dat u dit bedrag ook betaalt als u de vergunning niet krijgt. Leiden noemt € 684,90, met een teruggaaf van 25% van de verschuldigde kosten als de gemeente besluit geen vergunning te verlenen.

Rotterdam rekent in 2026 € 711,30 voor een nieuwe vergunning of overname, € 301,40 voor wijzigen of uitbreiding met terrasexploitatie, € 70,10 voor het aanmelden van een eerste leidinggevende en € 34,80 voor elke volgende leidinggevende, plus € 48,90 voor ontheffing artikel 4, vierde lid van de Alcoholwet en € 43,70 voor ontheffing artikel 35.

Reken ook kosten voor het wijzigen van de vergunning en het aanmelden van leidinggevenden mee, niet alleen de eerste aanvraag.

De beslistermijn is bij een volledige aanvraag vaak 8 weken, maar gemeenten wijken af. Eindhoven noemt 8 weken, te verlengen met 8 weken. Rotterdam noemt 8 weken, en 16 weken als advies van anderen nodig is; krijgt u geen vergunning, dan nodigt de gemeente u eerst uit voor een gesprek en volgt daarna het definitieve besluit. Den Haag noemt 12 weken; Leiden en Amsterdam noemen 8 weken.

Vraag de termijn en de leges van uw eigen gemeente na, want de hoogte van de leges en de duur van de procedure staan in de lokale legesverordening en werkwijze.

Vergelijking van kosten en doorlooptijd per gemeente

Na de aanvraag: besluit, wijzigingen en naleving

Bent u het niet eens met het besluit, dan kunt u bezwaar maken. In Rotterdam geldt daarvoor een termijn van 6 weken na de datum van het besluit. Wijzigingen die de vergunning raken – een andere bedrijfsoppervlakte, een andere exploitatievorm, een nieuwe bestuurder of vennoot, een bouwkundige verandering – geeft u direct door. Een alcoholvergunning is persoonsgebonden, dus bij een overname vraagt de nieuwe ondernemer zelf een vergunning aan.

Tijdens de openingstijden moet altijd een leidinggevende aanwezig zijn die op de vergunning staat. Is de vergunninghouder afwezig, dan is dat strafbaar; u kunt een bekeuring krijgen of uw vergunning kan worden ingetrokken. In de slijterij worden onmiddellijk leidinggevenden niet meer op het aanhangsel bijgeschreven, dus houd de bezetting actueel.

Aan de balie en in de winkel mag u geen alcohol verkopen aan jongeren onder de 18 jaar; kunt u de leeftijd niet goed inschatten, vraag dan naar het identiteitsbewijs. Verkoopt u toch aan iemand onder 18, dan kunt u een tijdelijk verbod krijgen om alcohol te verkopen of uw vergunning wordt ingetrokken.

Geeft een volwassene alcohol die bij u is gekocht aan een minderjarige, dan is dat strafbaar – ook u als ondernemer kunt een boete krijgen. Op alcoholische dranken mag u geen hoge korting geven; landelijk wordt een maximum van 25% korting genoemd.

Verkoopt u in een winkel alleen zwakalcoholhoudende drank zoals bier, wijn, port en sherry (minder dan 15% alcohol), dan mag dat zonder alcoholvergunning, mits u de drank in gesloten verpakking verkoopt en klanten de drank niet in uw winkel opdrinken of proeven. Voor sterke drank en voor schenken ter plaatse blijft de vergunning vereist.